प्रा. ईश्वर मुंडे गोपीनाथ गडावर नतमस्तक
किल्ले धारूर (प्रतिनिधी) — लोकनेते गोपीनाथराव मुंडे यांच्या जयंतीनिमित्त पांगरी येथील गोपीनाथ गडावर प्रमुख मान्यवरांच्या उपस्थितीत साध्या पद्धतीने अभिवादन कार्यक्रम पार पडला. महाराष्ट्राच्या राजकारणात मैत्रीपूर्ण राजकारणाचा आदर्श घालून देणारे गोपीनाथराव मुंडे यांच्या स्मृतींना वंदन करण्यासाठी लोकांचा मोठा जनसागर गोपीनाथ गडावर उसळला होता. या निमित्ताने प्रा. ईश्वर आनंदराव मुंडे यांनी गोपीनाथ गडावर भेट देत गोपीनाथराव मुंडे यांच्या समाधीस्थळी नतमस्तक होऊन पुष्प अर्पण केले. त्यांच्या या अभिवादनाच्या प्रसंगी अनेक समर्थक, कार्यकर्ते व नागरिक उपस्थित होते. गोपीनाथ गडावर भाविकांची मोठी गर्दी पाहायला मिळाली. प्रा. ईश्वर मुंडे यांची भावना प्रा. ईश्वर मुंडे यांनी माध्यमांशी संवाद साधताना आपले विचार स्पष्टपणे मांडले. त्यांनी सांगितले, "लोकनेते गोपीनाथराव मुंडे हे माझ्यासाठी पक्ष व राजकारणापलीकडील श्रद्धास्थान आहेत. त्यांचा संघर्ष आणि साधी राहणी, उच्च विचारसरणी हे गुण आम्हाला नेहमीच प्रेरणा देणारे ठरले आहेत." ते पुढे म्हणाले, "मैत्रीपूर्ण राजकारणाचे उत्तम उदाहरण म्हणजे गोपीनाथराव मुंडे आणि विलासराव देशमुख. दोघेही परस्परांच्या राजकीय विचारसरणीत भिन्न असले तरी वैयक्तिक नातेसंबंध अतिशय घट्ट होते. त्यांनी एकमेकांप्रती दाखवलेला आदर हा आजच्या राजकीय परिस्थितीत आदर्श ठरावा असाच आहे." मुंडे साहेबांनी दिलेली आठवण प्रा. ईश्वर मुंडे यांनी एक संस्मरणीय घटना सांगितली, "सन २०१० साली गोपीनाथराव मुंडे साहेबांनी माझ्या खांद्यावर हात ठेवत, 'ईश्वर, तू समाजकारण आणि राजकारणात यशस्वी होशील,' असा प्रेरणादायी आशावाद व्यक्त केला होता. आजही त्या शब्दांची प्रेरणा माझ्या मनात ताजी आहे. मी आज जे काही करतो ते त्यांच्या विचारांमुळेच." मुंडे साहेबांनी कार्यकर्त्यांना दिलेल्या या आत्मीयतेची अनेक उदाहरणे आजही कार्यकर्त्यांच्या ओठांवर असतात. त्यांच्या नेतृत्वाखाली अनेक सामान्य कार्यकर्ते पुढे आले आणि राजकारणात आपले स्थान निर्माण करू शकले. गोपीनाथराव मुंडे यांचा जनसामान्यांशी ऋणानुबंध गोपीनाथराव मुंडे हे केवळ एका पक्षाचे नेते नव्हते, तर संपूर्ण महाराष्ट्राच्या मनावर अधिराज्य करणारे व्यक्तिमत्त्व होते. त्यांचे मैत्रीपूर्ण राजकारण, समाजासाठीचा दृष्टिकोन आणि संघर्षमय जीवनप्रवास कार्यकर्त्यांसाठी नेहमीच प्रेरणादायी राहिला आहे. विरोधी पक्षनेते म्हणून त्यांनी जनतेच्या प्रश्नांसाठी आक्रमक भूमिका घेतली होती. गोरगरीबांच्या हक्कांसाठी त्यांनी केलेला संघर्ष लोकांच्या हृदयाला स्पर्श करणारा ठरला. मुंडे साहेबांचा दृष्टीकोन हा केवळ सत्ता मिळविण्यावर सीमित नव्हता, तर सत्ता कशी चालवायची याचा वस्तुपाठ त्यांनी दाखवून दिला. त्यांनी सामाजिक न्याय, शेतकऱ्यांच्या समस्या, युवकांना रोजगार आणि महिला सबलीकरणासाठी भरीव कार्य केले. त्यांच्या पाठीशी असलेल्या जनसागराने त्यांना ‘जननेते’ ही ओळख मिळवून दिली. गोपीनाथ गडावरची गर्दी आणि श्रद्धेचा महासागर मुंडे साहेबांची जयंती ही नेहमीच कार्यकर्त्यांसाठी उत्साहाचा क्षण असतो. यावर्षीही पांगरी येथील गोपीनाथ गडावर मोठ्या संख्येने कार्यकर्ते, समर्थक आणि चाहत्यांची गर्दी उसळली होती. अभिवादनासाठी आलेल्या प्रत्येकाच्या डोळ्यात श्रद्धा, प्रेम आणि आदर दिसून येत होता. प्रा. ईश्वर मुंडे यांच्या उपस्थितीमुळे हा उत्सव अधिक भावनिक झाला. गोपीनाथ गड हा आता केवळ स्मृतीस्थळ नसून, अनेक कार्यकर्त्यांसाठी तीर्थस्थान बनला आहे. कार्यकर्त्यांच्या मते, या ठिकाणी येऊन त्यांना नवी ऊर्जा मिळते. या गडावर येणाऱ्या प्रत्येकाला मुंडे साहेबांच्या संघर्षाचा प्रत्यय येतो. प्रेरणादायी आठवणीतून उभारलेले नेतृत्व प्रा. ईश्वर मुंडे यांच्यासाठी गोपीनाथराव मुंडेंच्या जीवनप्रवासाचा विशेष प्रभाव राहिला आहे. त्यांची राजकीय वाटचालही त्याच विचारांवर आधारलेली आहे. मैत्रीपूर्ण राजकारणाची शिकवण त्यांनी घेतली असून, समाजकारणाला प्राधान्य देण्यावर त्यांचा भर असतो. मुंडे साहेबांनी दिलेल्या प्रेरणेमुळे प्रा. ईश्वर मुंडे यांनी अनेक सामाजिक उपक्रम हाती घेतले. लोकांशी संवाद साधून त्यांच्या अडचणी जाणून घेणे आणि त्या सोडवण्यासाठी प्रशासनाकडे पाठपुरावा करणे, असे अनेक उपक्रम त्यांनी राबवले आहेत. सामाजिक, शैक्षणिक आणि राजकीय क्षेत्रात त्यांचा ठसा उमटत आहे. गोपीनाथराव मुंडे यांचे योगदान व त्यांचा वारसा लोकनेते गोपीनाथराव मुंडे यांचा वारसा केवळ कुटुंबापुरता मर्यादित नाही, तर संपूर्ण महाराष्ट्राच्या समाजकारणात आणि राजकारणात दिसतो. त्यांच्या संघर्षातून नेतृत्व तयार झाले आणि अनेक कार्यकर्त्यांना प्रेरणा मिळाली. सामान्य कुटुंबात जन्म घेऊन त्यांनी राजकीय क्षेत्रात मोठे योगदान दिले. त्यांनी महाराष्ट्राच्या राजकारणाला दिशा दिली. मुंडे साहेबांनी विधिमंडळात गोरगरिबांचे प्रश्न मांडून सरकारला धारेवर धरले. विरोधी पक्षनेते म्हणून त्यांनी केलेली भाषणे आजही संसदीय इतिहासात आदर्श मानली जातात. महिला बचत गट, स्वयंसहाय्यता गट, युवकांच्या रोजगारासाठीच्या योजना, शेतकऱ्यांचे प्रश्न आदींबाबत त्यांनी भरीव योगदान दिले. उपसंहार गोपीनाथराव मुंडे यांच्या जयंती निमित्त पांगरी येथील गोपीनाथ गडावर प्रा. ईश्वर मुंडे यांनी नतमस्तक होऊन अभिवादन केले. त्यांच्या विचारांनी प्रभावित होऊन प्रा. ईश्वर मुंडे यांच्यासारखे अनेक कार्यकर्ते आजही समाजकारण आणि राजकारणात सक्रिय आहेत. गोपीनाथराव मुंडे यांचे मैत्रीपूर्ण राजकारण, संघर्षशील जीवनप्रवास आणि लोकसहभागातून उभारलेले नेतृत्व आजच्या पिढीला दिशादर्शक ठरत आहे. मुंडे साहेबांच्या विचारांची प्रेरणा घेत अनेक कार्यकर्ते आजही समाजासाठी झटत आहेत. गोपीनाथ गडावर येणाऱ्या प्रत्येकाला संघर्षाची आणि मैत्रीपूर्ण राजकारणाची जाणीव होते. त्यांच्या स्मृतींना वंदन करण्यासाठी आलेल्या जनसमुदायाने पुन्हा एकदा सिद्ध केले की गोपीनाथराव मुंडे हे केवळ व्यक्ती नव्हते, तर विचार होते. प्रा. ईश्वर मुंडे यांचे त्यांच्याबद्दलचे शब्दही त्याच विचारांची पावती देणारे ठरले.

प्रा. ईश्वर मुंडे गोपीनाथ गडावर नतमस्तक
किल्ले धारूर (प्रतिनिधी) — लोकनेते गोपीनाथराव मुंडे यांच्या जयंतीनिमित्त पांगरी येथील गोपीनाथ गडावर प्रमुख मान्यवरांच्या उपस्थितीत साध्या पद्धतीने अभिवादन कार्यक्रम पार पडला. महाराष्ट्राच्या राजकारणात मैत्रीपूर्ण राजकारणाचा आदर्श घालून देणारे गोपीनाथराव मुंडे यांच्या स्मृतींना वंदन करण्यासाठी लोकांचा मोठा जनसागर गोपीनाथ गडावर उसळला होता.
या निमित्ताने प्रा. ईश्वर आनंदराव मुंडे यांनी गोपीनाथ गडावर भेट देत गोपीनाथराव मुंडे यांच्या समाधीस्थळी नतमस्तक होऊन पुष्प अर्पण केले. त्यांच्या या अभिवादनाच्या प्रसंगी अनेक समर्थक, कार्यकर्ते व नागरिक उपस्थित होते. गोपीनाथ गडावर भाविकांची मोठी गर्दी पाहायला मिळाली.
प्रा. ईश्वर मुंडे यांची भावना
प्रा. ईश्वर मुंडे यांनी माध्यमांशी संवाद साधताना आपले विचार स्पष्टपणे मांडले. त्यांनी सांगितले, “लोकनेते गोपीनाथराव मुंडे हे माझ्यासाठी पक्ष व राजकारणापलीकडील श्रद्धास्थान आहेत. त्यांचा संघर्ष आणि साधी राहणी, उच्च विचारसरणी हे गुण आम्हाला नेहमीच प्रेरणा देणारे ठरले आहेत.”
ते पुढे म्हणाले, “मैत्रीपूर्ण राजकारणाचे उत्तम उदाहरण म्हणजे गोपीनाथराव मुंडे आणि विलासराव देशमुख. दोघेही परस्परांच्या राजकीय विचारसरणीत भिन्न असले तरी वैयक्तिक नातेसंबंध अतिशय घट्ट होते. त्यांनी एकमेकांप्रती दाखवलेला आदर हा आजच्या राजकीय परिस्थितीत आदर्श ठरावा असाच आहे.”
मुंडे साहेबांनी दिलेली आठवण
प्रा. ईश्वर मुंडे यांनी एक संस्मरणीय घटना सांगितली, “सन २०१० साली गोपीनाथराव मुंडे साहेबांनी माझ्या खांद्यावर हात ठेवत, ‘ईश्वर, तू समाजकारण आणि राजकारणात यशस्वी होशील,’ असा प्रेरणादायी आशावाद व्यक्त केला होता. आजही त्या शब्दांची प्रेरणा माझ्या मनात ताजी आहे. मी आज जे काही करतो ते त्यांच्या विचारांमुळेच.”



